Jak powstaje szmaragd?

Szmaragd to od dawien dawna jeden z najbardziej cenionych minerałów szlachetnych na świecie. Ulubiony kamień Kleopatry i egipskich faraonów. Posiadający właściwości lecznicze, zdobiący liczne insygnia monarsze, od czasów starożytnych wykorzystywany jako amulet, w wielu wierzeniach stosowany również jako kamień rytualny. Dziś uważany za prawdziwego króla wśród jubilerskich kruszców. Wspaniała jest jego głębia i kolorystyka, co może stwierdzić każdy, kto choć raz mógł oglądać prawdziwy szmaragd.

24freeimages
24freeimages

Najznamienitsze okazy szmaragdów można spotkać w muzeach, w tym Szmaragd Patrycji i Szmaragd Chalk spoczywające w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej, a także Szmaragd Devonshire ulokowany w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.

Aby te oraz inne okazy szmaragdów mogły zachwycać ludzkie oko, najpierw jednak musiały być wydobyte. Jest wiele miejsc, w których w naturalnych warunkach mogą występować szmaragdy. Najstarszym, a zarazem owianym największą sławą złożem są tzw. Kopalnie Kleopatry w Dżebel-Zabarah i Dżebel-Sikat w Górnym Egipcie. Przez wiele wieków kopalnie te były nieczynne, ponownie odkryto je w XIX stuleciu.

Kolejną ważną lokalizację  stanowią złoża w Kolumbii – stąd pochodzą najpiękniejsze, najczystsze pod względem barwy okazy szmaragdów. Wymieniając miejsca, w których występuje ten niebanalny kruszec nie sposób nie podać Rosji, a dokładniej rejonów Uralu, a także krajów afrykańskich, w tym: Zambii, Zimbabwe, Namibii, Tanzanii i RPA. Jeżeli chodzi o kraje azjatyckie, znajdziemy szmaragdy w Indiach, Afganistanie, Pakistanie. Na koniec warto wspomnieć o Australii, a mianowicie Broken Hill, Aga-Kau, Glen Creek, Vegesatle Creek.

Pochodzenie szmaragdów ma ścisły związek ze skałami metamorficznymi – łupkami biotytowymi, a także z zmetamorfizowanymi wapieniami, pegmatytami oraz żyłami hydrotermalnymi.

Wartość poszczególnych okazów szmaragdów może być różna, w zależności od stopnia czystości barwy, jasności, wielkości, a także poziomu zanieczyszczenia. Krystaliczny, czysty, dość ciemny szmaragd bez żadnych znamion zmętnienia jest najbardziej poszukiwany i odznacza się najwyższą wartością jubilerską.

Szmaragd to kamień rzadki, bardzo drogi, często zastępowany przez odmiany syntetyczne lub sztuczne. Kamienie, które mogą przypominać szmaragd i być z nim mylone to m.in.: apatyt, demantoid, oliwin, dioptaz. Jak rozpoznać autentyczny szmaragd? Na ogół prawdziwość tego kamienia stwierdza się na podstawie filtru Chelsea, a także na podstawie gęstości, cech optycznych oraz lupy szmaragdowej. Ponieważ szmaragd to kamień wyjątkowy, również jego obróbka jest wyjątkowa. Stosuje się specjalny, zarezerwowany dla tego cennego kruszcu szlif – szlif szmaragdowy będący odmianą szlifu schodkowego. Inne stosowane rodzaje szlifów to brylantowy, kaboszonowy oraz mieszany. Obróbka szmaragdu jest bardzo wymagającym zabiegiem, trwa długo, niekiedy wymaga poprawiania, co jest związane z licznymi występującymi w nim inkluzjami oraz delikatnością tego minerału i małą odpornością na działanie czynników zewnętrznych.